Rouille sur la feuille de vigne : reconnaissance, prévention et traitement
Wat is roest op druivenblad?
Roest op druivenblad is een ziektebeeld bij wijnstokken veroorzaakt door schimmels uit de orde Pucciniales, meestal Puccinia-soorten. In een beginnend stadium zie je op de bovenzijde van de bladeren kleine oranje of koperen vlekjes die geleidelijk groter worden. Onderop de bladeren verschijnen meestal oranje tot koperkleurige sporenlagen. Bij zware aantastingen kan bladverlies optreden, wat de fotosynthese en uiteindelijk de wijnproductie negatief beïnvloedt.
Oorzaken en verspreiding
- Vochtige en warme omstandigheden: langdurige bladvochtigheid en temperaturen tussen 15 en 25°C bevorderen de infectie.
- Slecht geventileerde wijnstokken: dichte canopies laten dauw en condens achter op het blad, waardoor de ziekte makkelijker kan optreden.
- Overwintering: sporen kunnen in bladresten en knoppen doorkomen tot het volgende seizoen; bij milde winters blijven ze actief wanneer het voorjaar vochtig is.
- Beheerpraktijken: snoeien en snoeipraktijken die zorgen voor minder luchtcirculatie vergroten het risico op roest op druivenblad.
Symptomen en herkenning
- Vlekken op het blad: eerste tekenen zijn geel/oranje vlekken op de bovenzijde van jonge bladeren.
- Onderzijde: oranje tot koperkleurige sporenpunten die verspreid zijn langs de nervatuur.
- Progressie: bij herhaaldelijke vochtige omstandigheden kunnen vlekken samensmelten en leiden tot uitval van delen van het blad en bladval, wat de plant verzwakt.
Impact op wijnranken
Roest op druivenblad kan de fotosynthese beperken en zo de groei, bloemzetting en uiteindelijke oogst negatief beïnvloeden. Bij aanhoudende besmetting neemt het bladoppervlak af en wordt de kwaliteit van de druiven beïnvloed, wat vooral in kwetsbare rassen merkbaar kan zijn.
Behandeling en management
Directe bestrijding en onderhoud
- Verwijder besmette bladeren en vernietig ze; deponeer geen blad in de composthoop om herbesmetting te voorkomen.
- Snoei gericht om luchtcirculatie te verbeteren en snoei stress te verminderen; zorg dat het gewas voldoende zonlicht krijgt.
- Fungiciden: pas koperen fungiciden toe in het vroege seizoen en tijdens de groeifase wanneer regen en dauw frequent zijn; gebruik Bordeaux-mengsel of koperhoudende producten en roteer actieve stoffen om resistentie te voorkomen; volg altijd het label en lokale regelgeving.
- Overweeg het toepassen van minerale oliën of andere preventieve producten afhankelijk van de plaatselijke aanbevelingen; gebruik deze volgens de aanwijzingen op het etiket.
Natuurlijke en geïntegreerde bestrijding
- Een gezond gewas en goede onderhoudspraktijken vormen de basis voor preventie: snoeien, opruimen van bladresten en het verbeteren van luchtcirculatie verminderen de kans op roest op druivenblad.
- Biologische bestrijders kunnen in beperkte mate ondersteuning bieden, maar zijn meestal geen stand-alone oplossing voor roest; ze werken het beste als onderdeel van een geïntegreerde aanpak.
- Veiligheidsadviezen: draag altijd handschoenen en volg labelinstructies bij het toepassen van koperhoudende producten en andere bestrijdingsmiddelen.
Praktische toepassingen en voorbeelden
In een thuistuin met wijnranken is het verstandig vroeg in het voorjaar te beginnen met inspectie en onderhoud. Bij het eerste teken van oranje vlekken op de bovenzijde van jonge bladeren, kun je enkele geïnfecteerde bladeren verwijderen en de plant behandelen met een koperhoudend product volgens de voorgeschreven dosering. Houd rekening met rotatie van actieve stoffen om resistentie te voorkomen en pas irrigatie aan zodat de bladeren minder nat blijven. Voor planten in potten geldt vaak een kleinere, intensievere aanpak, met regelmatige controle en tijdige actie bij tekenen van roest.
Preventie en onderhoud
- Plan snoei en training zodat de wijnstok open en luchtig is; open canopies verbeteren zonlichttoetreding en laten dauw sneller verdampen.
- Beperk bladvocht door druppelirrigatie of bodemirrigatie in plaats van druppel of sproei-irrigatie die de bladeren nat houdt; geef water bij de voet van de plant en niet bovenop de bladeren.
- Ruim bladresten en geïnfecteerd materiaal op na oogst of na detectie om overwintering van sporen te voorkomen.
- Kies waar mogelijk voor rassen met enige vorm van resistentie of tolerantie tegen roest; dit vermindert de kans op ernstige aantasting.
- Voeding: houd een gebalanceerde bemesting aan; overmatige stikstof leidt tot weelderige groeisnelheid, wat roestgevoeligheid kan verhogen.
- Monitoring: houd de bedekking van sporen in de gaten en pas de beschermingsstrategie aan op basis van weersomstandigheden en ziekte-incidenten.
Seizoensgebonden onderhoudstips
- Vroege lente: inspecteer knoppen en jonge scheuten; start met snoeien voor luchtcirculatie; plan preventieve behandelingen bij vochtige omstandigheden.
- Laat voorjaar tot begin zomer: controleer op tekenen van roest op druivenblad en pas indien nodig bespuitingen toe, met roterende actieve stoffen.
- Zomer: houd de canopies open en verminder bladbedekking; verwijder geïnfecteerde bladeren tijdig.
- Na de oogst: verwijder bladval en laat het gewas drogen voordat de winter intreedt; overweeg een lichte beschermingsmaatregel als preventie voor het volgende seizoen.
Door alert te blijven op tekenen van roest op druivenblad en tijdig te handelen, kun je de impact beperken en gezonde wijnranken koesteren.